Đi biển đảo với trẻ nhỏ và ông bà: chọn đảo, chặng tàu, bãi tắm và nhịp ngày

Với gia đình có trẻ nhỏ và người lớn tuổi, đảo hợp nhất là đảo có sân bay hoặc chặng tàu ngắn, có bãi tắm thoải sóng nhẹ, có cơ sở y tế đủ lớn và chỗ ở gần bãi: Phú Quốc vào mùa khô, các hòn trong vịnh Nha Trang đi trong ngày, Cù Lao Chàm đi về từ Hội An, Bình Ba từ Cam Ranh, Minh Châu và Quan Lạn vào mùa hè. Đảo xa, chặng tàu dài, dịch vụ đơn giản như Nam Du, Phú Quý, Cô Tô nên để dành khi trẻ lớn hơn hoặc khi ông bà còn khoẻ và quen đi biển.

Chọn đảo cho gia đình ba thế hệ là bài toán khác với chọn đảo cho nhóm bạn trẻ. Ưu tiên không còn là cảnh hoang sơ nhất mà là chặng đi ngắn, bãi an toàn, có chỗ nghỉ trưa mát, có bác sĩ khi cần. Bài này đi qua từng chuyện: chọn đảo theo tuổi, chặng tàu và say sóng, bãi tắm và áo phao, nắng nóng, y tế, nhịp một ngày chơi biển và những điều riêng cho ông bà. Bài không thay lời khuyên của bác sĩ; người có bệnh nền nên hỏi bác sĩ trước chuyến đi.

Chọn đảo theo tuổi của người nhỏ nhất và lớn nhất

Bảng dưới là gợi ý chung, dựa trên chặng đi, mức tiện nghi và y tế. Mỗi gia đình hiểu sức khoẻ người nhà mình nhất, nên dùng bảng như điểm bắt đầu:

Nguyên tắc chung: chọn theo người yếu nhất trong đoàn. Một chuyến đi đảo đẹp mà bà nằm mệt cả hai ngày vì say sóng thì không còn là chuyến đi của cả nhà.

Chặng tàu và say sóng: phần khó nhất

Say sóng là lý do số một khiến chuyến đảo với trẻ nhỏ và người lớn tuổi trở nên mệt. Trẻ từ khoảng hai tuổi trở lên và người lớn tuổi dễ say hơn người trẻ; trẻ rất nhỏ lại ít say hơn nhưng khó dỗ khi khó chịu. Chặng tàu cao tốc dài vài giờ trong ngày có sóng là thử thách lớn với cả nhà.

Những cách giảm say thường được khuyên: chọn ngày biển lặng, chọn chỗ ngồi giữa tàu và gần mặt nước, nhìn ra đường chân trời, không đọc sách hay xem điện thoại, ăn nhẹ trước giờ tàu, tránh đồ nhiều dầu mỡ và sữa, có túi nôn sẵn. Thuốc chống say có loại dùng cho trẻ em và loại không phù hợp với trẻ nhỏ, người có bệnh tăng nhãn áp, bệnh tim, người đang uống thuốc khác; nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ từ trước, không tự cho trẻ dùng thuốc của người lớn.

Nếu cả nhà đều say sóng nặng, cách thực tế nhất là chọn đảo có máy bay như Phú Quốc, Côn Đảo, hoặc bãi biển đất liền nước trong như Kỳ Co, Bãi Dài Cam Ranh. Không có gì phải ngại khi bỏ một đảo đẹp để đổi lấy một chuyến đi mà cả nhà vui.

Bãi tắm, áo phao và nguy cơ đuối nước

Đuối nước là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở trẻ em Việt Nam, theo cảnh báo nhiều năm của ngành y tế và các tổ chức như UNICEF. Phần lớn tai nạn xảy ra trong vài phút người lớn rời mắt. Ở biển, trẻ có thể bị sóng nhỏ quật ngã, bị dòng rút kéo ra, hoặc đơn giản là đi ra chỗ sâu khi người lớn đang chụp ảnh.

Nguyên tắc với trẻ nhỏ: luôn có một người lớn được phân công trông trẻ, ở trong tầm tay, không dùng điện thoại lúc đó, không uống rượu bia. Mặc áo phao vừa cỡ có đai giữa hai chân cho trẻ nhỏ, không thay bằng phao bơi bơm hơi đeo tay vốn dễ tuột và xẹp. Chọn bãi thoải, sóng nhẹ, có cứu hộ, tránh bãi có ghềnh đá, bãi dốc sâu nhanh. Hỏi chỗ ở hoặc cứu hộ xem bãi nào tắm an toàn nhất vào mùa đó.

Với ông bà, rủi ro thường là trượt ngã trên đá rêu, bị sóng quật khi đứng ở mép nước, mệt hoặc tụt huyết áp khi ngâm nước lâu dưới nắng. Đi dép có đế bám khi ra mép nước, không đứng ở chỗ sóng vỡ, tắm thời gian ngắn, lên bờ nghỉ, uống nước thường xuyên.

Nắng, nóng và mất nước

Biển đảo Việt Nam vào mùa đẹp cũng là mùa nắng gắt. Trẻ nhỏ và người lớn tuổi mất nước nhanh hơn, ít khi tự kêu khát. Dấu hiệu cần để ý là trẻ quấy, mệt lả, ít đi tiểu, môi khô; người lớn tuổi chóng mặt, mệt, lú lẫn nhẹ. Gặp các dấu hiệu này cần đưa vào chỗ mát, cho uống nước từng ngụm, nếu không đỡ hoặc nặng hơn thì đến cơ sở y tế.

Cách phòng đơn giản nhất là đổi giờ chơi: ra biển từ sáng sớm tới khoảng chín, mười giờ, nghỉ trưa trong phòng hoặc chỗ râm, chiều muộn ra lại. Mũ rộng vành, áo chống nắng dài tay cho cả trẻ và người lớn, ô che trên bãi, kem chống nắng phù hợp tuổi. Trẻ dưới sáu tháng tuổi nên tránh nắng trực tiếp hoàn toàn và hỏi bác sĩ về việc dùng kem chống nắng.

Trên tàu cao tốc và thuyền đi hòn thường không có bóng râm đủ cho mọi người. Mang theo nước, mũ, khăn, và chọn chuyến buổi sáng. Với người lớn tuổi có bệnh tim mạch, huyết áp, hỏi bác sĩ về việc dùng thuốc trong ngày nắng nóng.

Đồ ăn cũng là một phần của chuyện nắng nóng. Hải sản để lâu ngoài trời, đá lạnh không rõ nguồn, rau sống rửa bằng nước không sạch dễ gây đau bụng, tiêu chảy, mà trẻ nhỏ và người lớn tuổi mất nước rất nhanh khi bị như vậy. Chọn quán đông khách địa phương, ăn đồ chín, uống nước đóng chai là đủ an toàn.

Y tế trên đảo và chuẩn bị dự phòng

Đảo lớn như Phú Quốc có bệnh viện, nhiều phòng khám, nhà thuốc. Đảo vừa như Lý Sơn, Côn Đảo, Cô Tô có trung tâm y tế đặc khu xử lý được nhiều ca thông thường. Đảo nhỏ như Nam Du, Bình Ba, Hải Tặc thường chỉ có trạm y tế xã, ca nặng phải chuyển vào đất liền bằng tàu, khi biển động có thể rất khó. Đây là lý do gia đình có người bệnh nền nên chọn đảo có y tế đủ lớn hoặc ở trên đất liền.

Túi thuốc gia đình nên có: thuốc thường dùng hằng ngày của ông bà đủ cho cả chuyến cộng thêm vài ngày dự phòng khi kẹt tàu; thuốc hạ sốt phù hợp tuổi trẻ; oresol; thuốc say sóng đã hỏi bác sĩ; băng dán, dung dịch sát trùng; kem chống côn trùng; nhiệt kế. Đơn thuốc và sổ khám bệnh của người có bệnh nền nên chụp lại trong điện thoại.

Lưu số cấp cứu 115, số của chỗ ở, và biết trước cơ sở y tế gần nhất trên đảo. Khi đặt phòng, hỏi chủ nhà khoảng cách tới trạm y tế, có xe đưa đi ban đêm không. Mua bảo hiểm du lịch có chi trả y tế và vận chuyển cấp cứu cũng là cách giảm lo cho chuyến đi. Đọc kỹ điều khoản loại trừ, nhất là với người lớn tuổi và người có bệnh nền.

Nhịp một ngày chơi biển hợp với cả nhà

Sáng sớm, khoảng năm rưỡi đến chín giờ. Giờ đẹp nhất: biển lặng, nắng dịu, nước trong. Ông bà đi dạo ngắm bình minh, trẻ chơi cát, tắm biển. Đi thuyền ra hòn cũng nên vào khung này.

Giữa buổi sáng. Ăn sáng muộn, nghỉ ở chỗ râm, uống nước. Trẻ nhỏ có thể ngủ giấc sáng.

Buổi trưa, khoảng mười một đến ba giờ chiều. Ở trong phòng hoặc nơi mát. Đây là lúc dễ say nắng nhất, không nên ra biển. Ăn trưa nhẹ, ngủ trưa.

Chiều muộn, từ khoảng bốn giờ. Ra biển lần hai, tắm ngắn, chơi cát, ngắm hoàng hôn. Ông bà ngồi ghế dưới ô, trẻ chơi trong tầm mắt người lớn.

Buổi tối. Ăn tối sớm, đi dạo nhẹ ở chợ hoặc bến cá, về ngủ sớm. Ở đảo nhỏ, buổi tối tối và vắng, mang đèn pin khi đi bộ.

Ngày đi và về tàu. Không xếp hoạt động biển sát giờ tàu. Ngày tới chỉ nghỉ, dạo gần chỗ ở; ngày về giữ buổi sáng thật nhẹ.

Ngày mưa hoặc biển động. Chuẩn bị sẵn vài việc trong nhà: sách tranh, đồ chơi cát mang theo, trò chơi bài cho ông bà và cháu, một buổi ra chợ, bến cá. Ngày biển không tắm được không phải ngày mất, nếu cả nhà đã chuẩn bị tâm thế từ trước.

Riêng cho ông bà và người đi lại khó khăn

Người lớn tuổi thường gặp khó ở những chỗ người trẻ không để ý. Hỏi trước và chuẩn bị:

• Bến tàu và cầu cảng: có bến phải bước từ cầu cảng cao xuống tàu, có nơi phải lội ra thuyền nhỏ. Hỏi trước, nhờ nhân viên đỡ, không tự bước khi tàu đang dập dềnh.
• Chỗ ở: chọn phòng tầng thấp hoặc có thang máy, phòng tắm có tay vịn, sàn không trơn, gần bãi để khỏi đi bộ xa.
• Đi lại trên đảo: thuê ô tô hoặc xe điện thay vì để ông bà ngồi sau xe máy trên đường dốc.
• Điểm tham quan có nhiều bậc: hải đăng, đỉnh núi, hang đá; để ông bà nghỉ ở điểm thấp, người trẻ lên, không ép đi.
• Thuốc và lịch uống thuốc: giữ đúng giờ dù đang đi chơi; mang thuốc trong hành lý xách tay, không để trong vali gửi.
• Nhịp chơi: một hai hoạt động mỗi ngày là đủ, còn lại là nghỉ. Ông bà vui nhất thường là lúc ngồi nhìn con cháu chơi biển, không phải lúc bị kéo đi hết điểm này đến điểm khác.

Chuyến đi gia đình ba thế hệ thành công khi người lớn tuổi nhất về nhà vẫn muốn đi lần nữa. Chọn đảo dễ, nhịp chậm, chuẩn bị kỹ là đủ để có kết quả đó.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ mấy tuổi thì đi đảo được?

Không có tuổi cố định. Trẻ nhỏ vẫn đi được đảo có sân bay hoặc chặng tàu ngắn, có y tế tốt như Phú Quốc. Đảo chặng tàu dài, dịch vụ đơn giản nên đợi trẻ lớn hơn, khoảng tuổi đi học, khi trẻ chịu được tàu và hiểu quy tắc an toàn ở biển.

Có nên cho trẻ uống thuốc chống say trước khi đi tàu?

Có loại thuốc chống say dành cho trẻ em, nhưng không phải loại nào cũng phù hợp với mọi tuổi và mọi tình trạng sức khoẻ. Nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ từ trước, dùng đúng liều theo hướng dẫn, không tự cho trẻ dùng thuốc của người lớn.

Phao tay có thay được áo phao cho trẻ không?

Không nên. Phao tay bơm hơi dễ tuột, dễ xẹp và không giữ đầu trẻ nổi đúng tư thế. Áo phao vừa cỡ, có đai giữa hai chân cho trẻ nhỏ, cùng người lớn trông trong tầm tay mới là cách an toàn.

Ông bà có bệnh tim, huyết áp có đi đảo được không?

Nhiều người vẫn đi được nếu bệnh được kiểm soát tốt, nhưng nên hỏi bác sĩ trước. Chọn đảo có máy bay và y tế đủ lớn như Phú Quốc, Côn Đảo, hoặc bãi đất liền; mang đủ thuốc, tránh nắng gắt và chặng tàu dài.

Đảo nào hợp nhất cho gia đình ba thế hệ?

Phú Quốc vào mùa khô thường là lựa chọn dễ nhất nhờ sân bay, bệnh viện, nhiều chỗ ở gần bãi. Các hòn vịnh Nha Trang đi trong ngày, Cù Lao Chàm từ Hội An, Bình Ba từ Cam Ranh cũng hợp vì tối về đất liền hoặc chặng tàu ngắn.

Đi đảo với trẻ nhỏ nên ở mấy đêm?

Đảo có sân bay ba bốn đêm là vừa, đủ để cả nhà nghỉ mà không vội. Đảo phải đi tàu nên tính thêm ngày đệm vì chặng đi và khả năng tàu nghỉ. Ở ít nơi, mỗi nơi lâu hơn sẽ đỡ mệt cho trẻ và ông bà hơn đổi chỗ liên tục.