Núi đẹp ở miền Nam và Tây Nguyên: Bà Đen, Lang Biang, Chư Yang Sin, Chư Đăng Ya

Người ở phía Nam không cần bay ra Tây Bắc mới có núi để leo: Bà Đen (Tây Ninh), Chứa Chan và Bà Rá (Đồng Nai), núi Cấm (An Giang), Tà Cú (Lâm Đồng, trước thuộc Bình Thuận) đi được trong ngày; Lang Biang và Bidoup quanh Đà Lạt, Chư Yang Sin (Đắk Lắk) là núi cao thật sự của Tây Nguyên; còn núi lửa Chư Đăng Ya (Gia Lai) đẹp nhất vào mùa hoa dã quỳ. Núi phía Nam thấp hơn núi phía Bắc, nhưng mỗi nơi có nét riêng: núi đá hoa cương giữa đồng bằng, núi lửa đã tắt phủ đất đỏ, cao nguyên rừng thông mát quanh năm.

Bài này chia núi phía Nam thành ba nhóm: núi đơn độc giữa đồng bằng Nam Bộ, núi và đồi núi lửa của Tây Nguyên, và các đỉnh rừng núi cao của Nam Trường Sơn. Mỗi nhóm có cách đi, mùa đẹp và mức độ khó riêng. Nhiều núi đã có cáp treo và khu du lịch, nên bạn có thể chọn lên bằng cáp hay leo bộ tuỳ sức.

Núi phía Nam đặt cạnh nhau

Bảng giúp chọn nhanh theo thời gian và kiểu trải nghiệm. Mùa ghi là khoảng thường gặp:

Các núi có cáp treo đều thuộc khu du lịch, giá vé và giờ chạy thay đổi theo mùa, nên xem thông báo của đơn vị vận hành. Leo bộ vẫn là lựa chọn được nhiều người thích vì đường đi qua rừng, đỡ đông hơn.

Núi đơn độc giữa đồng bằng: Bà Đen, Chứa Chan, Bà Rá

Nam Bộ là đồng bằng, nên những ngọn núi hiếm hoi nhô lên giữa ruộng vườn trở thành điểm mốc của cả vùng. Núi Bà Đen ở Tây Ninh thường được gọi là "nóc nhà Nam Bộ", cao nhất trong khu vực, nhìn thấy từ rất xa. Khu vực đỉnh đã có cáp treo và các công trình lớn, nhưng vẫn còn đường leo bộ bằng bậc đá và đường mòn qua rừng, mất nửa ngày đến một ngày cả lên lẫn xuống. Leo Bà Đen vào sáng sớm sẽ tránh được nắng gắt, và nếu trời trong có thể thấy cả hồ Dầu Tiếng. Các trang chuyên về vùng Tây Ninh đã có bài chi tiết đường leo.

Núi Chứa Chan ở Đồng Nai, gần Long Khánh, là nơi nhiều nhóm leo núi từ TP.HCM chọn để tập luyện cuối tuần: đường lên có đoạn bê tông, có đoạn đường mòn, đỉnh có rừng thưa và tầm nhìn ra đồng bằng. Núi Bà Rá thuộc vùng Phước Long của Bình Phước cũ, nay là Đồng Nai, đứng cạnh hồ thuỷ điện Thác Mơ, có cáp treo và đường leo bộ. Ba ngọn núi này không đòi hỏi kỹ thuật, nhưng đường dốc, nắng nóng và ẩm, nên mang đủ nước, mũ và giày bám. Người ở TP.HCM muốn leo núi gần hơn nữa có Núi Dinh, Thị Vải, Minh Đạm ở vùng Bà Rịa – Vũng Tàu cũ, đã được viết riêng ở trang về TP.HCM mới.

Bảy Núi An Giang và Tà Cú: núi gần biển, núi giữa đồng

Ở tận miền Tây, vùng Bảy Núi của An Giang là một cảnh bất ngờ giữa đồng bằng sông Cửu Long: những ngọn núi đá hoa cương nhô lên giữa cánh đồng thốt nốt. Núi Cấm, còn gọi là Thiên Cấm Sơn, là ngọn cao nhất vùng, khí hậu trên núi mát hơn hẳn đồng bằng, có hồ, rừng và nhiều chùa chiền là di tích lâu đời. Lên núi Cấm có thể đi cáp treo, đi xe theo đường lên núi hoặc leo bộ. Mùa nước nổi, khoảng tháng 9 đến tháng 11, đứng trên núi nhìn xuống thấy cánh đồng ngập nước bạc trắng, một cảnh hiếm nơi nào có.

Núi Tà Cú nằm gần biển, thuộc vùng Bình Thuận cũ, nay là Lâm Đồng. Núi có rừng nhiệt đới, đường leo bộ khá dốc, và cáp treo cho người muốn lên nhanh. Trên núi có quần thể chùa chiền và tượng lớn, là di tích nổi tiếng của vùng. Tà Cú hợp ghép với chuyến đi biển Phan Thiết hay Mũi Né, dành một buổi sáng lên núi trước khi trời nắng gắt. Cả núi Cấm và Tà Cú đều là nơi người dân lên lễ vào dịp đầu năm, nên tránh những ngày đó nếu muốn leo yên tĩnh.

Tây Nguyên: Lang Biang, Bidoup và núi lửa Chư Đăng Ya

Quanh Đà Lạt có hai ngọn núi được nhắc nhiều nhất. Lang Biang nằm ngay phía bắc thành phố, có xe chở khách lên một phần, phần còn lại đi bộ qua rừng thông và đồi cỏ. Từ đỉnh nhìn xuống thấy cao nguyên Lâm Viên với hồ, đồi và những mái nhà kính. Bidoup thuộc vườn quốc gia Bidoup – Núi Bà, cao hơn và hoang sơ hơn, đường leo qua rừng thông, rừng lá rộng và rừng rêu, cần người dẫn đường và đăng ký với vườn quốc gia. Mùa khô là lúc leo hai núi này dễ chịu nhất.

Ở Gia Lai, Tây Nguyên có cả một vùng núi lửa đã tắt từ rất lâu, để lại những ngọn đồi hình chóp với miệng núi lõm ở giữa và đất đỏ bazan màu mỡ. Chư Đăng Ya, gần Pleiku, là ngọn núi lửa được biết đến nhiều nhất. Khoảng tháng 11, tuỳ năm, hoa dã quỳ vàng rực phủ kín sườn núi, người dân bản địa tổ chức lễ hội hoa dã quỳ, và đây là lúc đông khách nhất. Ngoài mùa hoa, sườn núi được người dân trồng ngô, bí, khoai, nên khi đi lên phải đi đúng lối, không giẫm hoa màu. Ở Đắk Nông cũ, nay là Lâm Đồng, cũng có vùng núi lửa thuộc công viên địa chất Đắk Nông với các hang động núi lửa, gần với hồ Tà Đùng.

Chư Yang Sin và Ngọc Linh: núi rừng thật sự của Nam Trường Sơn

Chư Yang Sin là ngọn núi cao nhất của Đắk Lắk, nằm trong vườn quốc gia cùng tên. Leo Chư Yang Sin là một chuyến trekking thật: đi qua rừng nhiệt đới núi cao rậm rạp, nhiều đoạn trơn, có vắt, thường mất hai đến ba ngày, cần người dẫn đường của vườn quốc gia hoặc đơn vị được phép. Đây là đích đến cho người đã leo vài núi một ngày ở phía Nam và muốn thử sức ở mức cao hơn mà không phải ra Bắc.

Xa hơn về phía bắc, khối núi Ngọc Linh là ngọn cao nhất của dãy Trường Sơn Nam, trải qua vùng Kon Tum cũ (nay thuộc Quảng Ngãi) và Quảng Nam cũ (nay thuộc Đà Nẵng). Đây là vùng của sâm Ngọc Linh và rừng nguyên sinh, có nhiều khu vực bảo vệ nghiêm ngặt. Việc vào rừng và leo núi ở Ngọc Linh cần xin phép và đi cùng người địa phương, không phải tuyến du lịch phổ thông. Với hầu hết người đi, ngắm khối núi từ xa và tìm hiểu về vùng sâm là đủ; đừng tự ý vào rừng đặc dụng.

Ghép núi vào chuyến đi phía Nam

Phần lớn núi phía Nam nằm gần những điểm du lịch khác, nên dễ ghép thành chuyến cuối tuần hay chuyến dài ngày. Vài cách ghép hợp lý:

• TP.HCM – Tây Ninh trong ngày: leo núi Bà Đen buổi sáng sớm, trưa nghỉ dưới chân núi, chiều ghé hồ Dầu Tiếng ngắm hoàng hôn rồi về.
• TP.HCM – Đồng Nai cuối tuần: leo Chứa Chan sáng thứ Bảy, nghỉ ở vùng vườn trái cây Long Khánh, hôm sau đi tiếp lên Bà Rá và hồ Thác Mơ nếu muốn thêm một ngọn núi.
• Biển và núi Phan Thiết: một buổi sáng lên Tà Cú trước khi nắng gắt, chiều ra biển Mũi Né hoặc đồi cát.
• Miền Tây mùa nước nổi: ghép núi Cấm, núi Sam với rừng tràm và cánh đồng ngập nước vùng Bảy Núi trong hai ba ngày.
• Đà Lạt ba ngày: một ngày Lang Biang, một ngày Bidoup với người dẫn đường của vườn quốc gia, một buổi sáng săn mây ở đồi quanh Cầu Đất.
• Pleiku và Buôn Ma Thuột mùa dã quỳ: lên Chư Đăng Ya mùa hoa, ghé biển hồ Pleiku, rồi sang Đắk Lắk; người có sức và thời gian dành thêm hai ba ngày cho Chư Yang Sin.

Các lịch trình nhiều tỉnh chi tiết nằm ở danh mục lịch trình ghép tuyến của trang. Với núi phía Nam, quy tắc chung là lên sớm, xuống trước khi nắng gắt hoặc dông chiều, và đừng ghép quá nhiều điểm trong một ngày nắng nóng.

Leo núi phía Nam: khác gì so với phía Bắc

Nắng và nóng là kẻ thù chính, không phải rét. Leo vào giữa trưa ở Bà Đen hay Chứa Chan dễ bị say nắng, mất nước. Xuất phát sớm, mang ít nhất hai lít nước, mũ rộng vành, áo dài tay thoáng.

Mùa mưa có dông chiều. Khoảng tháng 5 đến tháng 10, chiều hay có mưa dông kèm sét. Lên sớm, xuống trước đầu giờ chiều, tránh ở trên đỉnh trống khi trời kéo mây đen.

Đường đất đỏ Tây Nguyên trơn khi ướt. Đất bazan sau mưa bám dính và trơn như mỡ. Giày có đế gai sâu và gậy leo núi giúp ích rất nhiều.

Nhiều núi là nơi lễ bái. Bà Đen, núi Cấm, Tà Cú có chùa chiền, đền miếu là di tích. Ăn mặc kín đáo khi vào khu di tích, giữ trật tự, và tránh những ngày lễ đông người nếu muốn leo yên tĩnh.

Vẫn cần tôn trọng rừng. Không đốt lửa mùa khô, không bẻ cây hái lan, mang rác xuống. Nhiều đám cháy rừng trên núi bắt đầu từ một mẩu thuốc lá hay bếp trại bỏ quên.

Chọn núi theo sức: người mới, gia đình, người đã quen leo

Người mới tập leo nên bắt đầu bằng một ngọn núi có đường rõ và có lối thoát như Bà Đen hay Chứa Chan: leo bộ lên, nếu mệt thì xuống bằng cáp treo hoặc quay đầu sớm mà không bị kẹt giữa rừng. Sau vài chuyến như vậy, bạn sẽ biết mình đi được bao lâu, cần bao nhiêu nước, đầu gối chịu dốc xuống ra sao. Gia đình có trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi hợp với núi có xe hay cáp lên gần đỉnh như Lang Biang, núi Cấm, Tà Cú, rồi chỉ đi bộ đoạn ngắn quanh đỉnh. Người đã quen leo trong ngày và muốn thử sức hơn thì nhắm tới Bidoup hay Chư Yang Sin, nhưng luôn đi cùng người dẫn đường được phép và báo lịch trình cho người ở nhà.

Một mẹo đơn giản để biết mình đã sẵn sàng hay chưa: nếu đi bộ đường dốc liên tục hai ba tiếng mà hôm sau chân vẫn đi lại bình thường, bạn có thể tính tới tuyến dài hơn. Nếu chưa, hãy tập thêm bằng leo cầu thang, đi bộ đường dài cuối tuần vài tuần trước chuyến đi.

Câu hỏi thường gặp

Núi nào cao nhất Nam Bộ?

Núi Bà Đen ở Tây Ninh thường được gọi là nóc nhà Nam Bộ, là ngọn núi cao nhất của vùng Nam Bộ. Núi có cáp treo lên đỉnh và đường leo bộ bằng bậc đá, đường mòn, phù hợp để tập leo núi trong ngày từ TP.HCM.

Gần TP.HCM có núi nào leo trong ngày?

Có nhiều lựa chọn: Núi Dinh, Thị Vải, Minh Đạm ở vùng Bà Rịa – Vũng Tàu cũ nay thuộc TP.HCM, núi Chứa Chan ở Đồng Nai, núi Bà Đen ở Tây Ninh. Đều đi về trong ngày được, nên xuất phát sớm để tránh nắng.

Mùa hoa dã quỳ ở núi lửa Chư Đăng Ya là tháng mấy?

Hoa dã quỳ ở Chư Đăng Ya thường nở rộ vào khoảng tháng 11, tuỳ năm thời tiết, có năm sớm hoặc muộn vài tuần. Theo dõi tin địa phương trước khi đi. Khi lên núi, đi đúng lối vì sườn núi là đất trồng trọt của người dân.

Leo Chư Yang Sin cần chuẩn bị gì?

Chư Yang Sin là tuyến trekking nhiều ngày qua rừng rậm, cần người dẫn đường của vườn quốc gia hoặc đơn vị được phép, giày bám, áo mưa, đồ chống vắt, đồ ngủ đủ ấm. Nên đã leo vài núi một ngày trước đó và chọn mùa khô.

Đi Lang Biang có cần leo bộ không?

Không bắt buộc. Có xe chở khách lên một phần đường, rồi đi bộ một đoạn ngắn. Ai muốn leo bộ toàn tuyến có thể đi đường mòn qua rừng thông lên đỉnh, mất nửa ngày đến một ngày cả đi lẫn về, tuỳ sức.

Núi Cấm ở An Giang đi thế nào?

Có thể lên núi Cấm bằng cáp treo, đi xe theo đường lên núi hoặc leo bộ. Trên núi mát hơn đồng bằng, có hồ, rừng và các di tích chùa chiền. Mùa nước nổi khoảng tháng 9 đến tháng 11, đứng trên núi nhìn xuống đồng ngập nước rất đẹp.