Săn mây ở đâu đẹp: các điểm ngắm biển mây từ Tây Bắc tới Tây Nguyên và khi nào có mây

Những nơi săn mây đẹp và chắc ăn nhất Việt Nam đều là vùng núi cao có thung lũng sâu bên dưới: Tà Xùa (Sơn La), Y Tý và Lảo Thẩn (Lào Cai), Sa Pa và đèo Ô Quy Hồ, Mẫu Sơn (Lạng Sơn), Tam Đảo (Phú Thọ, trước thuộc Vĩnh Phúc), Bạch Mã (Huế), Măng Đen (Quảng Ngãi, trước thuộc Kon Tum), Đà Lạt và hồ Tà Đùng (Lâm Đồng). Ở miền Bắc, mùa có nhiều biển mây thường là từ khoảng tháng 10 đến tháng 4 năm sau; ở Tây Nguyên, mây dày hay xuất hiện vào các buổi sáng sau đêm mưa trong mùa mưa. Thời điểm gặp mây là khoảng từ trước bình minh tới vài giờ sau đó, nắng lên là mây tan dần.

Biển mây là hiện tượng thời tiết, không ai hứa trước được. Có người lên Tà Xùa ba lần mới gặp một buổi sáng mây phủ kín, có người lần đầu đã thấy. Hiểu biển mây hình thành từ đâu sẽ giúp bạn chọn ngày, chọn chỗ đứng, và đỡ thất vọng. Bài này giải thích ngắn cơ chế, rồi đi qua các điểm săn mây theo từng miền, so sánh độ khó đi lại và mùa nên đến.

Biển mây hình thành thế nào

Thứ mà người đi núi gọi là "biển mây" phần lớn là sương mù và mây tầng thấp nằm trong thung lũng, nhìn từ trên cao xuống. Nó thường hình thành theo một kịch bản quen: ban ngày trời ẩm, có thể vừa mưa; ban đêm trời quang, gió lặng, mặt đất mất nhiệt nhanh; không khí lạnh và nặng trôi xuống đọng ở đáy thung lũng; hơi nước trong lớp không khí lạnh ấy ngưng tụ thành sương mù dày. Phía trên, không khí lại ấm hơn và khô hơn, tạo thành một "nắp" giữ lớp sương nằm yên, các nhà khí tượng gọi là lớp nghịch nhiệt.

Người đứng trên một đỉnh đồi cao hơn mặt lớp sương sẽ thấy dưới chân là một mặt trắng phẳng, chỉ có các đỉnh núi nhô lên như đảo. Khi mặt trời lên, mặt đất và không khí nóng dần, lớp nghịch nhiệt bị phá, sương bốc lên rồi tan, thường chỉ trong vài giờ. Vì vậy các điều kiện thuận lợi là: độ ẩm cao (thường một hai ngày sau mưa), đêm trời quang và ít gió, chênh lệch nhiệt độ ngày đêm lớn, và bạn đứng đủ cao. Ngược lại, khi trời mù kín cả trên đỉnh, nghĩa là bạn đang đứng trong mây chứ không phải trên mây, và chỉ thấy một màu trắng xám xung quanh.

Các điểm săn mây theo miền

Bảng xếp các điểm theo miền, kèm mức độ khó đi và khoảng thời gian trong năm hay gặp mây. Các mốc tháng chỉ là khoảng thường gặp, năm nào cũng có lệch:

Mùa mưa Tây Nguyên thường kéo dài khoảng từ tháng 5 đến tháng 10 – 11; sáng sớm sau đêm mưa là lúc nhiều mây nhất, nhưng cũng là lúc đường đất trơn. Miền Bắc ngược lại, mùa thu đông khô ráo mới là mùa mây.

Tây Bắc: Tà Xùa, Y Tý, Lảo Thẩn và Sa Pa

Tà Xùa ở Sơn La nổi tiếng với "sống lưng khủng long", một sống núi hẹp hai bên là vực, và những đồi chè cổ thụ. Vào những buổi sáng thuận lợi của mùa thu đông, mây phủ kín các thung lũng phía dưới, chỉ còn sống núi và những ngọn đồi nhô lên. Đường lên Tà Xùa dốc, có đoạn hẹp, nên đi xe máy cần tay lái vững, ô tô nên là xe gầm cao. Các điểm ngắm trên sống núi không có lan can, gió mạnh, đừng đứng sát mép để chụp ảnh.

Y Tý ở vùng Bát Xát (Lào Cai) là xã vùng cao sát biên giới, nhà trình tường của người Hà Nhì nằm lưng chừng sườn núi, nên mây có khi tràn ngang qua làng. Từ Y Tý, những người có sức leo lên đỉnh Lảo Thẩn, một trong những đỉnh dễ leo nhất của nhóm núi cao Tây Bắc, để đứng hẳn trên biển mây; đường leo cần người dẫn đường địa phương và thường đi trong ngày hoặc ngủ lại một đêm. Sa Pa thì dễ đi hơn cả: mây có thể gặp ngay trên đèo Ô Quy Hồ, trên đỉnh Fansipan đi bằng cáp treo, hay ở những đồi quanh thung lũng Mường Hoa. Vùng Tà Chì Nhù và Khau Phạ của Yên Bái cũ cũng là nơi săn mây nổi tiếng, đã có bài riêng ở trang chuyên về vùng đó.

Gần Hà Nội và miền núi phía Bắc: Mẫu Sơn, Tam Đảo, Ba Vì

Không phải ai cũng có ba bốn ngày để đi Tây Bắc. Người ở Hà Nội có thể săn mây ở Tam Đảo (nay thuộc Phú Thọ) hoặc Ba Vì (Hà Nội), đi về trong ngày hoặc ngủ lại một đêm. Hai nơi này thấp hơn các đỉnh Tây Bắc, nên biển mây không dày bằng, nhưng vào những sáng mùa đông và đầu xuân sau mưa phùn, mây vẫn phủ đồng bằng bên dưới, nhìn từ khu nghỉ trên núi rất đẹp. Mùa hè, nhiều hôm hai nơi này chìm hẳn trong mây, không thấy gì.

Mẫu Sơn ở Lạng Sơn cao hơn, khí hậu lạnh, mùa đông có khi có băng giá và sương muối, thu hút người muốn xem băng hơn là xem mây. Những buổi sáng trời quang sau đợt không khí lạnh, đứng trên các đỉnh của Mẫu Sơn nhìn xuống thấy mây trắng nằm dưới thung lũng biên giới. Ở Hà Giang, mây và sương mù hay gặp trên cao nguyên đá Đồng Văn và vùng Hoàng Su Phì vào mùa thu đông; phần săn mây Hà Giang đã có trang chuyên về Hà Giang viết kỹ hơn.

Miền Trung và Tây Nguyên: Bạch Mã, Măng Đen, Đà Lạt, Tà Đùng

Ở miền Trung, vườn quốc gia Bạch Mã (Huế) là nơi gần thành phố nhất có thể đứng trên mây: từ đỉnh Bạch Mã, những sáng ẩm có mây phủ kín đồng bằng và đầm phá phía dưới. Bà Nà (Đà Nẵng) cũng có nhiều buổi sáng chìm trong mây, nhưng khu vực đỉnh đã thành khu du lịch lớn. Măng Đen, vùng cao nguyên thuộc Kon Tum cũ (nay là Quảng Ngãi), có rừng thông, hồ và khí hậu mát, sáng sớm hay có sương phủ các thung lũng, nhất là sau đêm mưa.

Đà Lạt có lợi thế là trung tâm thành phố nằm ngay trên cao nguyên, nên chỉ cần dậy sớm đi vài chục phút ra các đồi quanh vùng Cầu Đất, Trại Mát hay Đa Phú là có thể gặp mây phủ những thung lũng trồng rau, trồng chè. Hồ Tà Đùng ở Lâm Đồng (trước thuộc Đắk Nông) lại có kiểu cảnh riêng: mặt hồ thuỷ điện rộng với hàng chục đảo đồi, sáng sớm mây và sương phủ mặt nước, các đỉnh đảo nhô lên. Tà Đùng hay được gọi vui là "vịnh Hạ Long của Tây Nguyên"; các trang chuyên về hồ Tà Đùng có hướng dẫn chi tiết chỗ ngắm và giờ đi. Ở Tây Nguyên, mây thường dày vào mùa mưa, nên chuẩn bị áo mưa và giày bám cho đường đất đỏ trơn.

Chụp biển mây: vài điều để ảnh không chỉ là một màu trắng

Biển mây nhìn bằng mắt rất choáng ngợp, nhưng ảnh chụp lại thường phẳng và nhạt. Lý do là mây trắng chiếm gần hết khung hình, máy ảnh hay điện thoại tự đo sáng cho cả mảng trắng ấy nên làm tối hoặc làm mất chi tiết. Cách khắc phục đơn giản nhất là đưa vào khung một tiền cảnh tối và rõ nét: một cành cây, một mái nhà trình tường, một người đứng quay lưng, một sống núi. Tiền cảnh cho mắt người xem một điểm tựa, và cho biết biển mây rộng lớn tới đâu.

Thời điểm đẹp nhất thường là khoảng mười đến hai mươi phút quanh lúc mặt trời mọc, khi ánh nắng xiên chiếu lên mặt mây tạo màu cam, hồng và những vệt sáng tối. Khi nắng đã lên cao, mây trắng đều và phẳng hơn, ít chiều sâu. Nếu dùng điện thoại, chạm vào phần mây để lấy nét rồi kéo giảm độ sáng một chút để giữ chi tiết; chế độ chụp liên tiếp hoặc quay video tua nhanh giúp ghi lại cảnh mây trôi tràn qua núi, thứ mà một tấm ảnh tĩnh không thể hiện được. Đừng mải chụp mà quên ngắm: biển mây đẹp nhất thường chỉ kéo dài vài phút, và không tấm ảnh nào thay được cảm giác đứng giữa gió lạnh nhìn mây tràn qua núi.

Tăng cơ hội gặp biển mây: những việc người săn mây hay làm

Xem dự báo hai ba ngày trước. Ngày trước đó có mưa hoặc độ ẩm cao, đêm dự báo trời quang và gió nhẹ là tổ hợp tốt. Trời âm u, mưa liên tục hay gió mạnh thì khả năng thấp.

Ngủ lại gần điểm ngắm. Mây đẹp nhất trước và ngay sau bình minh. Ngủ ở thị trấn xa rồi đi một hai tiếng đường núi trong bóng tối vừa mệt vừa nguy hiểm. Ngủ lại ngay ở bản hoặc gần điểm ngắm, dậy khoảng 5 giờ là kịp.

Đi nhiều ngày thay vì một buổi. Ở lại hai đêm thì có hai buổi sáng thử vận may. Đây là cách đơn giản nhất để tăng gấp đôi cơ hội.

Hỏi người dân và chủ nhà nghỉ. Họ thấy mây hằng ngày và thường đoán khá đúng "mai có mây không" dựa trên trời chiều nay, hướng gió, sương buổi tối.

Chuẩn bị cho cái lạnh và ẩm. Đứng chờ mây trên đỉnh đồi lúc bình minh lạnh hơn nhiều so với cảm giác ở trong phòng. Mang áo ấm, mũ, găng, và áo gió chống ẩm; đồ điện tử để trong túi chống nước vì sương làm ướt mọi thứ.

Câu hỏi thường gặp

Săn mây ở đâu gần Hà Nội nhất?

Tam Đảo (nay thuộc Phú Thọ) và Ba Vì (Hà Nội) là hai nơi gần nhất, có thể đi về trong ngày. Biển mây ở đây mỏng hơn vùng Tây Bắc, đẹp nhất vào những sáng mùa đông và đầu xuân sau mưa phùn. Muốn mây dày hơn thì phải lên Tà Xùa, Y Tý hoặc Sa Pa.

Tháng nào săn mây Tà Xùa đẹp nhất?

Mùa săn mây Tà Xùa thường kéo dài từ khoảng tháng 10 đến tháng 4 năm sau, nhiều nhất vào những buổi sáng sau mưa, đêm trời quang và gió nhẹ. Không có tháng nào chắc chắn gặp mây mỗi ngày, nên ở lại hai đêm sẽ tăng cơ hội.

Mấy giờ thì có biển mây?

Biển mây thường đẹp nhất từ trước bình minh đến khoảng hai ba giờ sau đó. Khi nắng lên đốt nóng không khí, mây bốc lên và tan dần. Có hôm mây tan rất nhanh, có hôm kéo dài tới gần trưa, tuỳ độ ẩm và gió.

Vì sao lên núi mà chỉ thấy toàn sương trắng xung quanh?

Khi đó bạn đang đứng bên trong lớp mây chứ không phải phía trên nó. Lớp mây cao hơn chỗ bạn đứng nên không thấy được mặt biển mây. Có thể chờ thêm, mây đôi khi hạ thấp xuống khi trời sáng hơn, hoặc thử đi lên một điểm cao hơn.

Săn mây ở Đà Lạt mùa nào?

Ở Đà Lạt và các vùng cao Tây Nguyên, mây hay xuất hiện vào các buổi sáng sau đêm mưa, nên mùa mưa, khoảng từ tháng 5 đến tháng 10 – 11, thường có nhiều buổi gặp mây hơn. Mùa khô trời trong, ít mây hơn nhưng vẫn có những sáng sương.

Đi săn mây cần chú ý an toàn gì?

Đường lên điểm ngắm thường đi lúc trời còn tối, nên cần đèn, đi chậm, không chạy xe quá sức. Ở sống núi như Tà Xùa, không đứng sát mép vực khi gió mạnh. Mặc đủ ấm, mang áo mưa, và hỏi đường người dân thay vì tự đi lối mòn lạ.