Thác đẹp Tây Nguyên và phía Nam: Dray Nur, Pongour, thác Voi, K50, Pa Sỹ, Giang Điền

Tây Nguyên là vùng có nhiều thác lớn nhất phía Nam: cụm Dray Nur – Dray Sáp – Gia Long trên sông Serepok (Đắk Lắk, Lâm Đồng), thác Pongour, thác Voi, Datanla quanh Đà Lạt (Lâm Đồng), thác Phú Cường và thác K50 ở Gia Lai, thác Pa Sỹ ở Măng Đen (Quảng Ngãi, trước thuộc Kon Tum). Gần TP.HCM có thác Giang Điền, thác Mai (Đồng Nai). Thác Tây Nguyên nhiều nước nhất vào mùa mưa, khoảng tháng 6 đến tháng 10, nhưng đi lại dễ và an toàn hơn vào đầu mùa khô.

Thác ở Tây Nguyên khác miền Bắc ở nền đá: nhiều thác đổ qua đá bazan từ dung nham núi lửa cổ nguội đi, tạo những cột đá, bậc đá rất đặc trưng. Bài này xếp thác theo cụm để dễ ghép lịch, nói rõ thác nào có dịch vụ, thác nào phải đi bộ trong rừng, và lưu ý an toàn riêng cho các thác nằm trên sông lớn có thủy điện ở thượng nguồn.

Cụm thác trên sông Serepok: Dray Nur, Dray Sáp, Gia Long

Sông Serepok chảy qua vùng giáp ranh Đắk Lắk và phần Đắk Nông cũ (nay thuộc Lâm Đồng), tạo ra một cụm thác lớn cách Buôn Ma Thuột không xa. Dray Nur là thác rộng đổ qua vách đá bazan, có lối đi xuống chân thác và vào những hốc đá phía sau màn nước. Theo truyền thuyết người Ê Đê thường được kể, Dray Nur là thác vợ, còn Dray Sáp gần đó là thác chồng. Dray Sáp có màn nước tung bụi trắng nên được gọi là "thác khói". Thác Gia Long nằm cùng cụm, có những bãi đá rộng và các cột đá xếp tầng.

Ba thác này thường đi trong một buổi từ Buôn Ma Thuột. Mùa mưa thác đổ ầm ầm, bụi nước bay xa, nhưng các lối đi sát chân thác có thể bị đóng; mùa khô nước ít hơn, lộ nhiều mặt đá và hang. Vì thượng nguồn sông có các nhà máy thủy điện, lưu lượng ở thác có thể thay đổi theo vận hành, không hoàn toàn theo mưa. Luôn đi trong khu vực có lan can, nghe hướng dẫn của ban quản lý điểm, không xuống bãi đá dưới chân thác khi có cảnh báo.

Người đi từ Tà Đùng cũng hay hỏi có nên vòng qua cụm thác này không. Đó là chuyện của lịch trình; ở đây chỉ cần biết cụm Serepok là cụm thác lớn, dễ tới nhất của Tây Nguyên, hợp ghép với Buôn Ma Thuột và hồ Lắk.

Quanh Đà Lạt: Pongour, thác Voi, Datanla và các thác ven phố

Thác Pongour nằm ở vùng Đức Trọng cũ, Lâm Đồng, thường được gọi là "Nam thiên đệ nhất thác". Nét riêng của Pongour là nước chảy trên những bậc đá rộng xếp thành nhiều tầng như bậc thang khổng lồ, khiến mùa nào nhìn cũng có hình. Mùa mưa nước trải trắng toàn bộ mặt đá; mùa khô nước chia thành hàng chục dải nhỏ, người đi có thể đứng gần hơn. Thác Voi ở vùng Lâm Hà cũ là thác cao, đổ mạnh, có lối xuống chân thác bằng bậc đá dốc và các hang đá phía dưới.

Ngay quanh Đà Lạt có Datanla, nơi có máng trượt và dịch vụ du lịch, hợp đi với trẻ lớn; thác Prenn ở cửa ngõ thành phố; thác Liên Khương gần sân bay. Các thác này dễ tới, đông khách, hợp người có ít thời gian. Thác Đambri ở Bảo Lộc cũng thuộc nhóm thác lớn dễ đi của Lâm Đồng, có trang riêng về vùng Bảo Lộc.

Phía Đắk Nông cũ còn những thác như Đắk G'Lun, Liêng Nung, Trinh Nữ, mỗi thác một kiểu đá. Nhiều thác ở đây đường vào khó hơn, ít dịch vụ, mùa mưa đường đất đỏ trơn trượt. Đi với người địa phương hoặc hỏi kỹ trước khi đi.

Gia Lai và Măng Đen: thác trong rừng

Thác Phú Cường ở Gia Lai là một thác đổ qua vách đá bazan, thường được nhắc là hình thành từ miệng núi lửa cổ. Nước đổ từ trên cao xuống một vực tròn, xung quanh là các cột đá. Thác này nằm gần đường lớn, đi được trong buổi từ Pleiku. Thác K50 ở vùng Kbang, trong khu bảo tồn thiên nhiên, khác hẳn: phải đi bộ khá xa qua rừng, lội suối, có khi ngủ lại trong rừng. Tuyến này chỉ nên đi với người dẫn đường địa phương hoặc đơn vị được phép, vào mùa khô, khi nước suối thấp.

Ở Măng Đen (Quảng Ngãi, trước thuộc Kon Tum), thác Pa Sỹ nằm giữa rừng thông, đường vào có bậc, đổ xuống một hồ nước nhỏ. Măng Đen có khí hậu mát quanh năm, thường được ví với Đà Lạt của nhiều năm trước, nên thác Pa Sỹ hay được ghép vào chuyến nghỉ hai ba ngày. Mùa mưa ở vùng này kéo dài, đường lên Măng Đen có đoạn đèo, cần kiểm tra thời tiết.

Các thác trong rừng ở Gia Lai, Kon Tum cũ còn nhiều nơi chưa có dịch vụ, chỉ người địa phương biết lối. Đừng tự tìm đường theo bản đồ trực tuyến vào rừng đặc dụng, vừa nguy hiểm vừa có thể vi phạm quy định bảo vệ rừng.

Nếu chỉ có một ngày ở Pleiku, cách hợp lý là buổi sáng đi Biển Hồ, buổi chiều đi thác Phú Cường. Thác K50 và Pa Sỹ cần ít nhất một ngày riêng mỗi nơi, tính cả đường đi, nên đặt vào chuyến dài hơn thay vì cố chen vào lịch ngắn.

Gần TP.HCM và duyên hải: Giang Điền, thác Mai, Yang Bay

Người ở TP.HCM muốn có thác trong ngày thường chọn thác Giang Điền ở Đồng Nai, nơi có khu du lịch, thác thấp trải rộng, cây xanh. Thác Mai ở vùng Định Quán cũ (Đồng Nai) nằm trong rừng, gần một vũng nước tự nhiên. Cả hai hợp đi gia đình, nhưng cuối tuần đông; đi ngày thường thì dễ chịu hơn nhiều.

Bình Phước cũ, nay thuộc Đồng Nai, có các suối thác trong vùng rừng Bù Gia Mập, có trang riêng về vùng này. Phía duyên hải, Khánh Hòa có thác Yang Bay trong một khu du lịch sinh thái phía tây Nha Trang, có thể đi trong ngày khi nghỉ biển. Những thác ở miền Đông và duyên hải thường thấp hơn thác Tây Nguyên, đẹp ở cây rừng, vũng nước và sự gần gũi chứ không ở chiều cao.

Ở các thác gần thành phố, rủi ro lớn nhất lại đến từ sự chủ quan: đông người, trẻ con chạy nhảy trên đá, người lớn uống bia rồi xuống nước. Nếu đi với trẻ, giữ trẻ trong tầm tay, chỉ chơi ở chỗ nước nông có người quản lý chỉ định.

Một lợi thế của các thác gần thành phố là có thể đi vào mùa mưa mà không lo đường xa: buổi sáng trời thường nắng, thác nhiều nước, rừng xanh. Chỉ cần về trước khi mưa chiều kéo tới, và nếu thấy nước suối đục dần hay dâng lên thì rời khỏi mép nước ngay, không chờ người quản lý nhắc.

Vì sao thác Tây Nguyên có cột đá và bậc đá

Phần lớn cao nguyên Tây Nguyên được phủ bởi đá bazan, loại đá hình thành khi dung nham từ các đợt phun trào núi lửa cổ chảy tràn rồi nguội đi. Khi dung nham nguội chậm, nó co lại và nứt thành những khối lăng trụ nhiều cạnh xếp sát nhau, nhìn như những cột đá dựng đứng. Hàng chục nghìn năm sau, sông suối chảy qua mài mòn lớp đất phủ, làm lộ những cột đá này ở vách thác. Đó là lý do ở Dray Nur, Gia Long hay Phú Cường, bạn thấy vách thác như được ghép từ những thanh đá thẳng tắp.

Ở những nơi lớp bazan nằm chồng lên nhau theo nhiều đợt, nước chảy qua tạo thành nhiều bậc nối tiếp, như Pongour. Ở những nơi sông cắt sâu vào lớp đá yếu hơn bên dưới, nước đổ thành vách cao, có hang phía sau màn nước, như Dray Nur. Đất đỏ bazan màu mỡ cũng là lý do vùng quanh thác thường là đồi cà phê, tiêu, cây ăn trái.

Hiểu điều này giúp bạn nhìn thác kỹ hơn thay vì chỉ chụp một tấm ảnh rồi đi: chú ý các khối đá nhiều cạnh ở vách, những hốc tròn do nước xoáy khoét trên mặt đá, những bậc đá nằm ngang. Mùa khô, khi nước ít, là lúc thấy rõ nhất cấu trúc đá này. Đừng gõ, cạy hay lấy đá mang về; ở nhiều thác, đá là một phần của cảnh quan được bảo vệ.

Chuẩn bị khi đi thác Tây Nguyên

Đi thác ở Tây Nguyên khác đi thác gần thành phố ở chỗ đường xa, nắng gắt và mưa chiều bất chợt. Một túi đồ nhỏ đúng thứ giúp chuyến đi dễ chịu hơn nhiều:

• Giày có đế bám hoặc sandal quai hậu có đế cao su, không đi dép tông xuống bậc đá ướt.
• Áo mưa mỏng hoặc áo gió chống nước: mùa mưa thường mưa chiều, bụi nước gần thác cũng làm ướt người.
• Túi chống nước cho điện thoại, máy ảnh.
• Nước uống, nón, kem chống nắng: nắng cao nguyên gắt dù không khí mát.
• Thuốc chống muỗi, côn trùng nếu đi các thác trong rừng.
• Bản đồ tải ngoại tuyến, vì nhiều thác nằm ở vùng sóng yếu.
• Thời gian dư: đường đất đỏ sau mưa đi chậm hơn nhiều so với ước tính của ứng dụng bản đồ.

Một số thác có vé tham quan và giờ mở cửa; hỏi trước nếu định đi sớm hay về muộn. Các thác trong khu bảo tồn có thể yêu cầu đi cùng người dẫn hoặc đăng ký trước với ban quản lý.

Mùa đi thác Tây Nguyên: lợi và hại

Tây Nguyên có mùa mưa và mùa khô rõ, nên chọn tháng đi ảnh hưởng trực tiếp đến cảnh thác và độ an toàn. Bảng tóm tắt xu hướng chung; năm nào mưa sớm hay muộn thì lệch theo.

Với các thác trên sông lớn có thủy điện, thời điểm xả nước của nhà máy có thể làm nước dâng đột ngột kể cả khi trời không mưa ở chỗ bạn đứng. Vì thế không ngồi hay đi lại trên bãi đá giữa dòng, dù thấy người khác làm.

Câu hỏi thường gặp

Thác nào ở Tây Nguyên đẹp và dễ đi nhất?

Cụm Dray Nur – Dray Sáp gần Buôn Ma Thuột và thác Pongour gần Đà Lạt là hai lựa chọn vừa đẹp vừa dễ tới, có lối đi và dịch vụ. Datanla, Prenn quanh Đà Lạt dễ hơn nữa nhưng đông khách. Thác trong rừng như K50 đẹp hoang sơ nhưng cần người dẫn và sức đi bộ.

Thác Dray Nur thuộc tỉnh nào?

Thác Dray Nur nằm trên sông Serepok ở vùng Đắk Lắk. Con sông đoạn này chảy giữa Đắk Lắk và phần Đắk Nông cũ, nay thuộc Lâm Đồng sau sáp nhập 2025, nên một số thác trong cụm nằm ở bờ Lâm Đồng. Khi tìm đường nên tra theo tên thác.

Đi thác K50 cần chuẩn bị gì?

Thác K50 nằm sâu trong khu bảo tồn ở Gia Lai, phải đi bộ đường rừng và lội suối. Nên đi mùa khô, với người dẫn đường địa phương hoặc đơn vị được phép, mang giày đi rừng, áo mưa, nước, đồ ăn, đèn pin. Không đi khi có mưa lớn vì suối lên nhanh.

Mùa mưa có nên đi thác Tây Nguyên không?

Mùa mưa thác đẹp nhất về lượng nước, nhưng đường đất trơn, có lối xuống chân thác bị đóng và nguy cơ nước dâng. Nếu đi mùa mưa, đi buổi sáng, chỉ ngắm từ các điểm có lan can, không xuống bãi đá, theo hướng dẫn của ban quản lý.

Có tắm ở thác Tây Nguyên được không?

Hầu hết thác lớn ở Tây Nguyên không cho tắm hoặc rất nguy hiểm vì dòng chảy mạnh, vũng sâu, đá trơn và nước có thể dâng do thủy điện xả. Một số khu du lịch có khu vực nước nông được phép ngâm chân. Chỉ xuống nước ở nơi được chỉ định.

Từ TP.HCM đi thác trong ngày thì đi đâu?

Thác Giang Điền và thác Mai ở Đồng Nai là các lựa chọn gần, đi về trong ngày được. Nếu có hai ngày, có thể lên Bảo Lộc xem thác Đambri, hoặc lên Đà Lạt ghép Pongour, thác Voi. Đi ngày thường để tránh đông.