Mùa thấp điểm là quãng một nơi ít khách vì thời tiết kém đẹp hơn hoặc vì không trùng kỳ nghỉ, không phải lúc nơi đó xấu. Nhiều điểm vẫn rất đẹp khi vắng: Đà Lạt mùa mưa xanh và yên, Sa Pa giữa hè mát với ruộng xanh, Hạ Long mùa đông có sương mờ, Phú Quốc mùa mưa có những ngày nắng đẹp ở bờ đông. Đổi lại, bạn phải chấp nhận rủi ro thời tiết, ít chuyến xe tàu hơn và một số dịch vụ đóng cửa.
Bài này dành cho người muốn tránh đám đông, có lịch linh hoạt, hoặc chỉ nghỉ được vào những tháng mà ai cũng bảo "không phải mùa". Bài không nói chuyện giá cụ thể, chỉ nói nguyên lý: khi nào đi lệch mùa là đáng, khi nào không nên, và cách chuẩn bị để một chuyến thấp điểm không thành chuyến hỏng.
Thấp điểm, giao mùa và trái mùa khác nhau thế nào
Nhiều người gộp chung mọi tháng "không phải mùa" thành một, nhưng thật ra có ba loại khác nhau. Mùa giao mùa là vài tuần ngay trước hoặc sau mùa đẹp: thời tiết gần như mùa đẹp, nhưng khách đã thưa. Đây là quãng đáng đi nhất, như đầu tháng 9 ở biển miền Trung trước khi mưa lớn, hay tháng 3, tháng 4 ở Sa Pa sau khi hoa xuân tàn.
Mùa thấp điểm thật sự là khi thời tiết kém hơn hẳn nhưng vẫn đi được: Đà Lạt mùa mưa chiều, Hạ Long mùa đông sương mù, Phú Quốc mùa gió tây nam. Cảnh khác mùa đẹp, có cái mất, có cái được, cần hiểu rõ mình đổi gì lấy gì.
Trái mùa nguy hiểm là khi thời tiết có thể đe doạ an toàn: miền Trung tháng 10, tháng 11 với lũ lớn, vùng núi phía Bắc tháng 7, tháng 8 với lũ quét và sạt lở, đảo xa giữa mùa bão. Những quãng này không phải "thấp điểm cho người thích vắng", mà là lúc nên đổi điểm đến.
Hiểu ba loại này giúp bạn đọc đúng lời khuyên trên mạng. Khi ai đó bảo "tháng này đi cũng được, vắng lắm", hãy hỏi lại là vắng vì giao mùa, vì thời tiết xấu hơn một chút, hay vì nguy hiểm.
Những nơi vẫn đẹp vào mùa vắng
Bảng dưới gom vài điểm quen thuộc, mùa vắng của từng nơi, cái được và cái phải chấp nhận. Khoảng tháng chỉ là thường gặp:
| Nơi | Mùa vắng thường gặp | Vẫn được gì | Phải chấp nhận |
|---|---|---|---|
| Đà Lạt (Lâm Đồng) | Khoảng tháng 5 – 10 trừ dịp lễ, hè | Đồi thông xanh, thác đầy nước, phố yên | Mưa chiều, đường dốc trơn, ít ngày nắng trọn |
| Sa Pa (Lào Cai) | Khoảng tháng 3 – 4, tháng 6 – 7 ngày thường | Ruộng nước, ruộng xanh, trời mát | Mây mù có ngày che hết núi, mưa rào |
| Vịnh Hạ Long (Quảng Ninh) | Khoảng tháng 12 – 2 | Vịnh yên, sương mờ ảo, ít tàu | Lạnh, ẩm, tầm nhìn xa kém, không tắm biển |
| Phú Quốc (An Giang) | Khoảng tháng 5 – 10 | Đảo vắng, cây xanh, bờ đông thường êm hơn | Mưa, bờ tây sóng lớn, một số tour biển tạm ngừng |
| Hội An (Đà Nẵng) | Khoảng tháng 2 – 3 sau Tết, ngày thường | Phố cổ mát, chưa nắng gắt | Có ngày mưa phùn, biển còn lạnh |
| Hồ Tà Đùng (Lâm Đồng) | Mùa mưa | Đồi xanh đậm, nước hồ đầy, vắng | Đường đất trơn, mưa chiều, sương che hồ có ngày |
Phú Quốc nay thuộc An Giang sau khi Kiên Giang sáp nhập; Hội An thuộc Đà Nẵng sau khi Quảng Nam sáp nhập; hồ Tà Đùng thuộc Lâm Đồng, trước thuộc Đắk Nông.
Đổi gì lấy gì khi đi lệch mùa
Được: vắng và chậm. Không phải chen ở điểm ngắm, không chờ xuồng, chờ cáp, quán xá có thời gian trò chuyện với khách. Đây là thứ khó mua nhất trong mùa cao điểm.
Được: chọn chỗ ở dễ hơn. Mùa vắng, chỗ ở đẹp không kín phòng, có khi được chọn phòng nhìn ra cảnh mà mùa cao điểm phải đặt trước nhiều tuần. Mức giá thường mềm hơn, nhưng mỗi nơi mỗi khác.
Được: một gương mặt khác của nơi quen. Hạ Long trong sương, Đà Lạt trong mưa, Sa Pa trong mây là những cảnh người chỉ đi mùa đẹp chưa từng thấy.
Mất: chắc chắn về thời tiết. Có thể cả chuyến gặp mưa, mây che núi, biển động không đi tour được. Cần chấp nhận điều này trước khi đi, đừng mang kỳ vọng của mùa đẹp.
Mất: một số dịch vụ. Tàu ra đảo ít chuyến hơn hoặc tạm ngừng khi biển động, một số quán, tour, khu vui chơi đóng cửa nghỉ mùa hoặc sửa chữa.
Mất: thời gian dự phòng. Lịch đi mùa vắng nên có thêm ngày đệm. Người có lịch cứng, vé nối chuyến khó đổi, nên cân nhắc kỹ.
Đà Lạt mùa mưa và Sa Pa mùa hè: hai ví dụ dễ nhất
Đà Lạt mùa mưa là ví dụ điển hình của thấp điểm dễ chịu. Mưa ở đây phần lớn là mưa rào buổi chiều, sáng thường nắng. Đồi thông xanh hơn, thác Pongour, Dambri đầy nước, phố vắng hơn mùa Tết rất nhiều. Lên kế hoạch đi xa vào buổi sáng, chiều về sớm ngồi quán, tối dạo chợ là đủ cho một chuyến vui. Chỉ cần tránh những đợt mưa dầm khi có áp thấp ngoài biển.
Sa Pa mùa hè, khoảng tháng 6, tháng 7, mát hơn hẳn đồng bằng, ruộng bậc thang xanh mướt, đẹp không kém mùa vàng. Đây là lúc người dân bận ruộng, bản làng sinh động. Rủi ro là mưa rào và mây mù, có ngày mây che kín Fansipan và cả thung lũng. Đi bộ đường đất cần giày bám và áo mưa. Tháng 8 mưa nhiều nhất và có nguy cơ sạt lở, nên cân nhắc kỹ hơn.
Cả hai nơi đều có đường bộ tốt và nhiều chỗ ở, nên dù thời tiết không chiều, bạn vẫn có phương án trong nhà. Đó là điều kiện tốt để thử đi lệch mùa lần đầu.
Một ví dụ khác ở phía Nam là hồ Tà Đùng (Lâm Đồng) mùa mưa: đồi quanh hồ xanh đậm, nước hồ đầy, sáng sớm có khi mây sà xuống mặt hồ. Đường vào một số điểm ngắm là đường đất, sau mưa trơn, nên đi xe phù hợp, chọn giờ sáng khi trời thường khô ráo hơn và hỏi chỗ ở về tình hình đường trước khi đi. Người cần một hồ nước yên tĩnh hơn là một ngày nắng chói sẽ thấy mùa mưa ở đây đáng đi.
Ngược lại, những nơi chỉ có một lý do để đến như một bãi biển trên đảo xa hay một ruộng hoa theo mùa thì đi lệch mùa rủi ro hơn nhiều: thời tiết xấu là mất trắng lý do đi.
Hạ Long mùa đông và Phú Quốc mùa mưa
Vịnh Hạ Long mùa đông, khoảng tháng 12 tới tháng 2, lạnh và ẩm, có những ngày sương mù dày, không tắm biển được. Nhưng vịnh vắng tàu, mặt nước phẳng lặng, những hòn đảo đá vôi hiện ra mờ ảo trong sương là cảnh nhiều người chụp ảnh tìm. Đi tàu ngắm vịnh, vào hang, chèo kayak ngày lặng gió vẫn được. Mang áo ấm và chấp nhận có ngày tầm nhìn kém.
Phú Quốc mùa mưa, khoảng tháng 5 tới tháng 10, gió tây nam làm bờ tây sóng lớn, nhiều bãi phía tây không tắm được, một số tour lặn, câu cá tạm ngừng. Bờ đông và một số bãi khuất gió thường êm hơn. Mưa ở đảo thường đến từng cơn rồi tạnh, giữa các cơn vẫn có nắng đẹp, cây cối xanh mướt.
Phú Quốc có sân bay nên không phụ thuộc tàu như các đảo nhỏ, đó là lý do đi mùa mưa ở đây hợp lý hơn nhiều so với Nam Du hay Hòn Sơn cùng thời điểm, nơi tàu có thể tạm dừng nhiều ngày.
Ở Hạ Long, những ngày gió mùa đông bắc mạnh, tàu nhỏ và kayak có thể bị hạn chế ra vịnh theo thông báo của cơ quan quản lý. Ở Phú Quốc, khi biển động, các tour ra những hòn đảo nhỏ phía nam thường tạm dừng. Hỏi trước lịch chạy trong ngày, đừng đặt cứng mọi hoạt động trên biển cho một chuyến mùa vắng.
Cả hai nơi đều có bão hoặc áp thấp trong một số năm. Theo dõi dự báo trước khi đi vài ngày, và nếu có cảnh báo bão, đổi kế hoạch thay vì cố đi.
Chuẩn bị cho một chuyến mùa vắng
Đi mùa vắng không cần nhiều hơn đi mùa đẹp, chỉ cần khác một chút. Một trình tự gọn:
- Xác định rõ đây là giao mùa, thấp điểm hay trái mùa nguy hiểm. Nếu là trái mùa nguy hiểm, đổi điểm đến.
- Chọn nơi có nhiều thứ để làm, cả trong nhà lẫn ngoài trời, để không mất trắng khi trời xấu.
- Chọn vé và chỗ ở có thể đổi hoặc huỷ linh hoạt, kể cả khi phải trả thêm một chút.
- Chừa ít nhất một ngày dự phòng, nhất là với đảo và vùng núi.
- Hỏi chỗ ở xem dịch vụ nào đang mở, tour nào đang chạy, tàu nào còn chuyến trước khi đến.
- Mang áo mưa, giày bám, túi chống nước, và một tinh thần sẵn sàng đổi lịch.
- Theo dõi dự báo và tin của địa phương mỗi ngày trong chuyến đi.
Mùa vắng không dành cho mọi người. Nhưng với ai thích đi chậm và chịu được bất ngờ, đây thường là những chuyến để lại nhiều kỷ niệm nhất, vì cảnh không còn là bức ảnh quen trên mạng.
Đi mùa vắng với trẻ nhỏ và người lớn tuổi
Gia đình có trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi vẫn đi mùa vắng được, nhưng nên chọn kỹ hơn nhóm bạn trẻ. Vài nguyên tắc:
- Ưu tiên nơi có sân bay hoặc đường bộ tốt: Đà Lạt, Phú Quốc, Hạ Long, Sa Pa đều dễ tới và dễ về khi thời tiết xấu, khác với đảo nhỏ phụ thuộc tàu.
- Chọn chỗ ở có không gian trong nhà: phòng rộng, có chỗ chơi, có bếp hoặc quán ăn gần, để những ngày mưa không thành ngày bức bối.
- Tránh đường đèo khi mưa lớn: người lớn tuổi dễ mệt và say xe trên đường đèo trơn, trẻ nhỏ khó chịu khi phải ngồi xe lâu chờ đường thông.
- Mang thuốc thường dùng và áo ấm đủ: mùa vắng ở vùng cao thường là mùa ẩm lạnh, người già và trẻ nhỏ dễ cảm.
- Không xuống biển khi có cờ cấm hoặc sóng lớn: mùa vắng thường cũng là mùa ít nhân viên cứu hộ trực bãi hơn.
- Giữ nhịp chậm: mỗi ngày một hai điểm, nghỉ trưa, về chỗ ở trước tối. Mùa vắng vốn hợp với nhịp đó.
Với gia đình, một chuyến mùa vắng thành công thường là chuyến ít điểm, nhiều thời gian nghỉ, và luôn có phương án trong nhà cho ngày mưa.
Câu hỏi thường gặp
Mùa thấp điểm du lịch là gì?
Mùa thấp điểm là quãng một nơi ít khách vì thời tiết kém hơn mùa đẹp hoặc vì không trùng kỳ nghỉ của số đông. Không phải lúc nơi đó xấu, mà là lúc phải chấp nhận vài rủi ro thời tiết và một số dịch vụ hạn chế để đổi lấy sự vắng vẻ.
Đi Đà Lạt mùa mưa có nên không?
Có thể, nếu chấp nhận mưa rào buổi chiều. Sáng thường nắng, đồi thông xanh, thác đầy nước, phố vắng hơn mùa Tết. Lên kế hoạch đi xa buổi sáng, chiều nghỉ trong quán, tránh những đợt mưa dầm khi có áp thấp ngoài biển.
Phú Quốc mùa mưa có tắm biển được không?
Một số bãi vẫn tắm được, nhất là bờ đông và những bãi khuất gió. Bờ tây thường sóng lớn vào mùa gió tây nam, khoảng tháng 5 tới tháng 10. Hỏi chỗ ở và nhân viên cứu hộ bãi nào đang an toàn trước khi xuống nước.
Tháng nào nên tránh đi miền Trung?
Khoảng tháng 10, tháng 11 thường là cao điểm mưa lớn và lũ ở ven biển miền Trung, nhiều năm có bão. Đây không phải mùa thấp điểm dễ chịu mà là lúc nên đổi điểm đến hoặc chỉ đi nếu theo dõi thời tiết rất sát.
Đi du lịch mùa vắng có rẻ hơn không?
Thường thì chỗ ở và một số dịch vụ có mức giá mềm hơn mùa cao điểm, nhưng mức chênh tuỳ từng nơi và từng năm. Lợi ích rõ hơn là dễ chọn chỗ ở đẹp, không phải đặt trước lâu và không chen chúc ở điểm tham quan.
Hạ Long mùa đông có đáng đi không?
Đáng nếu bạn thích cảnh vịnh trong sương và không cần tắm biển. Vịnh vắng tàu, mặt nước lặng, hang động vẫn tham quan được. Cần mang áo ấm và chấp nhận có ngày sương dày làm tầm nhìn kém, ảnh không trong như mùa hè.